 |
H. Jeroen, priester en martelaar
Gebed
Heer onze God
door het indrukwekkende geloofsgetuigenis
dat de heilige martelaar Jeroen
in onze streken heeft gegeven,
omringt Gij ons met uw bescherming.
Wij vragen U:
laat ons bij alle dreiging van deze tijd
bij u veilig zijn,
opdat wij het eeuwig geluk mogen vinden.
Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon….
|
| Houten Jeroensbeeld met kruis, valk en zwaard |
|
Wie was Sint-Jeroen?
In 851 vestigde de Ierse missionaris Jeroen zich in Noordwijk> Hier stichtte hij een eerste christelijke geloofsgemeenschap. Vijf jaar later werd Noordwijk getroffen door aanvallen van de Noormannen. Zij namen dorpspastoor Jeroen gevangen en besloten hem te berechten. Hij werd verhoord, maar weigerde zijn geloof af te zweren en te offeren voor de goden van de Noormannen. Op 17 augustus 856 is hij ter dood veroordeeld en onthoofd.
 |
 |
Sint Jeroen verkondigt het geloof
(gebrandschilderd raam in Sint-Jeroenskapel) |
Sint Jeroen wordt onthoofd
|
Sint-Jeroen, patroon van verloren zaken
Ruim een eeuw later werd volgens de overlevering zijn stoffelijk overschot op wonderbaarlijke wijze door de boer Nothbodo ontdekt. In aanwezigheid van graaf Dirk II van Holland en bisschop Balderik van Utrecht werden de overblijfselen opgegraven en in een plechtige processie naar de Benedictijner abdij in Egmond overgebracht.
Boven de plaats waar het gebeente van Jeroen was gevonden werd een kerk gebouwd.
Bij verbouwingswerkzaamheden rond 1300 werd in de grond een schedel aangetroffen. Meteen begonnen de klokken van de kerk spontaan te luiden en een man met vallende ziekte genas op wonderbaarlijke wijze onmiddellijk. Hierdoor werd de schedel beschouwd als het verloren gewaande hoofd van de heilige Jeroen. Het ‘hoofd’ kreeg als voorwerp van verering een prominente plaats in het kerkgebouw. Sint-Jeroen werd meer dan ooit aangeroepen als patroon van verloren zaken.
 |
 |
| De vondst van het lichaam van Sint Jeroen door boer Nothbodo (Sint-Jeroensaltaar) |
Het lichaam van Sint Jeroen wordt in processie overgebracht naar Egmond (gebrandschilderd raam) |
Noordwijk als bedevaartplaats
In de jaren daarna stroomden vele pelgrims ter bedevaart naar Sint-Jeroen in Noordwijk.
In 1429 verleende Zweder, de bisschop van Utrecht, het dorp de officiële status als bedevaartplaats.
In 1450 werd het kerkgebouw door een grote brand verwoest. Het opnieuw opgebouwde gebouw kent men in Noordwijk thans als de Oude Jeroenskerk.
 |
|
De Oude Jeroenkerk met o pde achtergrond de huidige katholieke Sint-Jeroenskerk |
De beroering rond het beleg en ontzet van Leiden in 1574 ging aan het dorp niet voorbij. De kerk kwam in protestantse handen, waardoor aan de bedevaarten een einde kwam. Het ‘hoofd’ van Jeroen is sinds die tijd spoorloos verdwenen.
Pas in de loop van de 19e eeuw kwam er in de verering van de heilige Jeroen opnieuw een opleving. In 1892 verleende paus Leo XIII het dorp opnieuw de status van bedevaartplaats. De nog bestaande relieken van Jeroen werden in een reliekschrijn in het Sint-Jeroensaltaar van de katholieke Sint-Jeroenskerk geplaatst.
Vanuit heel wat plaatsen in het toenmalige bisdom Haarlem werden jaarlijks bedevaarttochten naar Noordwijk georganiseerd. Vele bedevaartgangers liepen de tocht vanuit de parochiekerk naar het Martelveld, de plaats waar volgens de overlevering de heilige Jeroen was terechtgesteld.
Deze vorm van bedevaart raakte vanaf halverwege de jaren zestig van de 20e eeuw in onbruik. Gelukkig bestaat er wel een jaarlijkse stille tocht ter ere van Sint-Jeroen.
Sint-Jeroensommegang
Ter herdenking van de marteldood van Sint-Jeroen op 17 augustus 856 hield men in de Middeleeuwen in de kern van Noordwijk-Binnen ieder jaar een processie die voerde langs de toenmalige vijf ‘heilige bruggen’.
Met het verdwijnen van de bedevaarten kwam in de loop van de 16e eeuw ook hieraan een einde.
Vanaf 1997 is deze traditie in de vorm van een ‘stille’ tocht in de ochtenduren door de straten van de dorpskern op de derde zondag in augustus in ere hersteld.
 |
De tocht begint om 8.30 uur bij de Voorstraat/hoek Sluispad.
Iedere deelnemer ontvangt daar een gidsje met beschrijving en gebeden.
De tocht leidt langs de plaatsen waar zich destijds de vijf ‘heilige bruggen’ bevonden, maar ook langs de katholieke begraafplaats met uitzicht op het vroegere Martelveld en langs de Oude Jeroenskerk.
|
 |
Het eindpunt van de tocht is de katholieke Sint-Jeroenskerk. Na het zingen van het lied ‘Martelaar des Heren’ verzamelen alle deelnemers zich voor een slotgebed bij het Sint-Jeroensaltaar waarin de reliekschrijn staat opgesteld.
Na afloop van de ommegang, die ruim een uur duurt, staat voor de deelnemers in de grote zaal van het Parochiecentrum de koffie klaar. Er is daarna gelegenheid de zondagse eucharistieviering van 10.00 uur bij te wonen. |
De eerstvolgende Sint-Jeroensommegang is op zondag 15 augustus 2010.
.
 |
 |
| Steen in kerportaal, met vermelding van bijzodnere geestlijke gunsten aan bedevaartgangers. |
Reliekschrijn in Sint-Jeroensaltaar
|
 |
 |
| Processie ter ere van Sint-Jeroen in het begin van de 20e eeuw |
|
Sint-Jeroensfeest
 |
Het eigenlijke patroonsfeest wordt ieder jaar op de eerste zondag in september gevierd. Er is dan een plechtige eucharistieviering, waarin de reliekschrijn van Sint-Jeroen door de kerk wordt gedragen en vervolgens centraal staat opgesteld.
Na afloop van de viering is er een feestelijke bijeenkomst op het historische Lindenplein waar bij het kopje koffie een Sint-Jeroenskransje kan wordt genuttigd.
Het Sint-Jeroensfeest vormt op deze wijze tevens het startpunt van parochieactiviteiten in het nieuwe seizoen. |
 |
Het is traditie dat aan het eind van de viering een parochiaan als dank voor zijn of haar inzet voor de kerkgemeenschap een Sint-Jeroensbeeldje ontvangt. In 2008 was mw. Co van den Berg de gelukkig. Naast haar staat een nieuwe ikoon van SInt Jeroen, geschilderd door de Noordwijkse schilder Piet van der Ploeg. |
Het eerstvolgende Sint-Jeroensfeest is op zondag 5 september 2010.