In de parochiekerk van H. Joannes de Doper (Kerkstraat 70, Katwijk aan den Rijn) hangt een bijzonder hongerdoek. Het unieke van dit hongerdoek is dat dit metersgrote doek, dat voorin de kerk hangt, door een quiltgroep in de parochie is gemaakt. De leden van deze quiltgroep zijn o.a. al eerder actief geweest met het maken van een quilt die aan een Leids ziekenhuis werd aangeboden. Nu wilde men voor de parochie een uniek hongerdoek maken en ook voor de komende twee jaren wordt er één gemaakt zodat elk liturgisch jaar een eigen parochie-hongerdoek kent.
Het is op 1 maart 2009, de eerste zondag van de Veertigdagentijd door Harry van Mierlo, vice-voorzitter van het R.K. Parochiebestuur van de H. Joannes de Doper samen met de voorganger, pater M. Taverne, geïntroduceerd. In de vieringen in de Veertigdagentijd worden de parochianen aan de hand van een foto gewezen op de verschillende thema’s van dit unieke hongerdoek. Achterin de kerk zijn ook de foto’s te zien waarop de leden van de quiltgroep druk doende zijn met het samenstellen van deze quilt. Het centrale thema van deze hongerdoek is ‘Jezus, de weg, de waarheid en het leven’.
De betekenis van hongerdoek in de christelijke traditie
Tijdens de vroege Middeleeuwen bestond in veel Europese landen het gebruik tijdens de veertig dagen voor Pasen, de vastentijd, de altaarruimte met een gordijn of voorhang af te scheiden van de rest van de kerk. In een periode van inkeer wilde men het fraaie
altaar met de kostbare versieringen aan het zicht onttrekken: geen pracht en praal in een periode van vasten, inkeer en boetedoening. Wanneer de gelovigen de doek zagen hangen, wisten ze meteen: het is Vasten! De doek werd dan ook al gauw ‘vasten- of hongerdoek’ genoemd. De doek werd pas verwijderd in de Grote Week voor Pasen.
Enkele eeuwen later begon men de doek te versieren met symbolen en voorstellingen van de Schepping, de Zondeval, het Lijden van Jezus of van het Laatste Oordeel. Op den duur werd de hongerdoek zelfs tot een van voornaamste symbolen van de Vasten. In de 18e eeuw echter ging het gebruik van de hongerdoek verloren.
In 1976 nam ‘Misereor’, de Duitse vastenactie, de oude traditie weer op. Mensen uit de Derde Wereld werden uitgenodigd honger-, meditatie of geloofsdoeken te maken, waarin duidelijk
de verbinding wordt gelegd tussen het leven en lijden van de armen en dat van Jezus. In Nederland zijn in de loop der jaren steeds meer kerkelijke gemeenten met hongerdoeken gaan werken. Ook op scholen de kans om met gebruikmaking van de hongerdoek de band tussen het dagelijks leven en de leersof in de godsdienstlessen te versterken. Inmiddels vinden we hongerdoeken zowel in katholieke als in protestantse kerken en in de R.K. Parochie H. Joannes de Doper en de R.K.B.S. de Horizon heeft de hongerdoek al een lange en rijke traditie.
Wat is een quilt?
Een quilt is een doorgestikte deken. Het wordt gemaakt van drie lagen textiel die op elkaar genaaid worden door middel van quilten. De top (bovenste laag) kan een hele lap stof zijn of patchwork. Het woord quilt is afgeleid van het Latijnse culcita, dat ‘gevulde zak’ betekent. Via de Franse woorden ‘couette’ en ‘cuile’ werd dit later ‘quilt’. Oorspronkelijk was de quilt bedoeld als deken, om zich te beschermen tegen koude weersinvloeden. De motieven waren eenvoudig. De geschiedenis van de quilt gaat al heel ver terug. De oudste quilt die is gevonden, dateert uit de Romeinse tijd. De oudste quilt in Nederland is een poppendeken uit 1680.