Samenwerking Geboden 2 stelt de missionering centraal

Samenwerking Geboden 2 verscheen in november 2007 als beleidsnota van het bisdom Rotterdam. De huidige parochies zullen geclusterd worden tot 24 eenheden. Aan elk cluster wordt pastoraal leiding gegeven door een pastoraal team bestaande uit drie of meer pastorale beroepskrachten (priesters, diakens, pastoraal werk(st)ers) afhankelijk van het aantal parochianen binnen het cluster.

Samenwerking Geboden 2 kent twee belangrijke invalshoeken: naast het versterken van het missionair elan in de kerk is dat het bieden van pastoraat op maat, nu en in de toekomst. Over dit pastoraat op maat, het stimuleren van plaatselijke geloofsgemeenschappen in hun kerkopbouwende taak, gaat de krant van Pastorale Dienstverlening. Deze krant vindt u ingevouwen in Tussenbeide. Hieronder gaan we vooral in op de versterking van het missionair elan waartoe Samenwerking Geboden 2 moet leiden.

Missionair elan als doel
Onder het kopje ‘Missionaire presentie’ wordt in Samenwerking Geboden 2 feitelijk de belangrijkste doelstelling beschreven van dit herstructureringsproces. “Inzet van de schaalaanpassing is de noodzaak om grotere en meer georganiseerde missionaire dynamiek te ontwikkelen. Het Evangelie reikt verder dan de binnenkring van een geloofsgemeenschap. We staan voor de taak om in woord en daad ons geloof zichtbaar te maken in onze dorpen, buurten, wijken en steden. ” (p.14). Als Kerk, als parochies, als kerkelijke groepen en als individuele christenen zijn we geroepen om het Evangelie uit te dragen naar de wereld. We hebben hierbij de taak om mensen de weg te wijzen naar Jezus van Nazareth, die wij als de Christus, de gezalfde van God, belijden. Hij biedt ons en alle mensen een weg ten leven.
Het belang van missionering werd met Pinksteren 2006 onderstreept door de brief van de Nederlandse bisschoppen, ‘Getuigen van de hoop die in ons leeft, bisschoppelijke brief over missie in de 21ste eeuw’. Ze schrijven: “Wie Christus wil volgen wordt een mens met een missie.” en “Het gaat ons om het aanmoedigen tot een missionaire levenshouding van onze geloofsgemeenschap en van iedere gelovige persoonlijk.”
De herstructurering die Samenwerking Geboden 2 voorstaat, zal uiteindelijk beoordeeld worden naar dit missionaire doel: zijn we als r.-k. kerk in het bisdom Rotterdam over enkele jaren duidelijker, krachtiger en vuriger met het Evangelie present in de Randstad. Er is daarom bewust gekozen om de herstructurering in een relatief korte tijd van ongeveer drie jaar te realiseren, zodat hierna voldoende krachten gebundeld zijn om de missionaire presentie van de Kerk uit te bouwen.

Missionair elan stimuleren
Missionaire presentie gaat niet vanzelf. Dit vraagt om ons als Kerk te bezinnen op de opdracht waarvoor we staan. We staan voor de taak om de pastorale werkvelden: leren, vieren, dienen, pastoraat, vanuit missionair perspectief te bezien. Hoe betrekken we andere groepen bij onze activiteiten? Hoe komen randkerkelijken weer in beeld? Hoe dragen we vanuit onze Evangelische waarden bij aan de opbouw van de samenleving? Hoe bereiken we mensen die op zoek zijn naar zin en levensvervulling? Het bisdom wil de parochies ondersteuning bieden om vanuit missionair perspectief naar hun werkvelden en activiteiten te gaan kijken.
Dienst Missionaire Kerk
Om dit missionair elan te stimuleren, is in 2005 de Dienst Missionaire Kerk opgericht. Hier zitten vertegenwoordigers in van alle afdelingen van het bisdombureau, aangevuld met enkele pastorale beroepskrachten.
Deze dienst verraste aan het einde van het vijftigjarig jubileum in 2006 de bisschop en zijn staf met de brochure ‘Goed Nieuws voor alle mensen, om het missionaire vuur van de parochies aan te wakkeren’. Deze brochure biedt aan parochies een spiegel om naar hun eigen praktijk te kijken vanuit missionair perspectief. Hiertoe worden vier metaforen aangeboden: Vrijplaats, Rots, Uitvalsbasis en Stem in het gebeuren. Parochies en parochiële groepen kunnen zich engageren met één (of meerdere) van deze beelden, om vervolgens invulling te geven aan het werkwoord dat bij elk metafoor past. Vrijplaats = Geloofsverdieping, Rots = Manifesteren, Uitvalsbasis = Inleven, Stem in het gebeuren = Bezinning.

Campagne 2007
2007 is feitelijk het jaar van de bewustwording missionering geworden. Onder de noemer campagne 2007 en met de bovenstaande brochure in de hand, trokken medewerkers van de Pastorale Dienstverlening en de Dienst Missionaire Kerk het afgelopen jaar het bisdom rond. Bij pastores en besturen werd ingebroken op hun vergaderingen om minimaal een uur te spreken over missionering. In vele gevallen werd hierbij de DVD getoond die achter in de brochure is gestoken, met vier voorbeelden uit ons bisdom waarin de bovengenoemde metaforen geïllustreerd worden. Soms er werd gebruik gemaakt van een korte vragenlijst om een quick-scan te maken. Deze scan helpt parochies te bezien welke metafoor de missionaire presentie van de parochie het beste typeert.
Deze rondgang hielp om het begrip missionering te verduidelijken en het gesprek hierover op gang te brengen. Ook pakte de pastores en besturen de gelegenheid aan om opmerkelijke initiatieven van de grond te tillen, zoals het openstellen van het kerkgebouw, beginnen met een stiltetuin. De rondgang was bij de meeste parochies aanleiding om de brochure op een parochiebijeenkomst of in de verschillende werkgroepen aan de orde te stellen. In enkele gevallen werd door de aanwezigen geconstateerd dat de clustervorming nieuwe kansen biedt voor missionering.

Medewerker missionering
Met ingang 2007 werd er een medewerker missionering bij de Pastorale Dienstverlening aangesteld. Ton Snepvangers, voorheen catecheet in het dekenaat Leiduinen, werd aangetrokken om de missionering in parochie te ondersteunen. Inmiddels heeft hij al in diverse parochies kennisgemaakt en zijn er missionaire projecten opgestart, soms parochieel, soms parochieoverstijgend. Het is de bedoeling dat in het kader van Samenwerking Geboden 2 er naast de aandacht voor herstructurering en teamvorming het perspectief van missionering binnen dit proces voluit de aandacht krijgt. Ton zal hiervoor instrumenten en werkvormen ontwikkelen, waarmee de nieuw te vormen clusters aan de slag kunnen.

Goede praktijken
Eén van de instrumenten die in voorbereiding zijn, is een tweede brochure rond missionering. Hierin worden zeven goede voorbeelden van missionering gepresenteerd. Bijzonder aan deze brochure is dat hij door interdiocesane samenwerking tot stand is gekomen. Naast voorbeelden uit het bisdom Rotterdam, zijn er ook voorbeelden uit het aartsbisdom Utrecht en het bisdom Breda in de brochure opgenomen.

Lees binnenkort in de nieuwe brochure:
Hoe Spirit Roosendaal gestalte geeft aan de joodse en christelijke spiritualiteit door middel van een diversiteit aan lezingen en activiteiten in de stad Roosendaal.
Hoe Rembrandt in het kader van het Rembrandtjaar (2006) door Rotterdam-Noord loopt en aanleiding is om de kunstenaars in de wijk bij de parochie te betrekken en de gelovige inspiratie van de parochianen in kunstuitingen te verbeelden.
Hoe de pastoor van de Lambertuskerk in het centrum van Hengelo (O) laat zien hoe je deze kerk en de parochie telkens weer kunt betrekken in allerlei plaatselijke gebeurtenissen en feesten en hoe je daar met de christelijke boodschap bij kunt aansluiten.
Hoe Noordwijk het doet op Zaterdagavond AnderZ. En weet door nieuwe activiteiten in de kerk en op het strand vooral ook jongeren aan te spreken.
Hoe In Breda-Noord een inloophuis van de plaatselijke parochie functioneert. Bezoekers krijgen een steun in de rug om niet bij de pakken neer te zitten, maar hun leven op te pakken en inhoud te geven.
Hoe de megaparochie van de nieuwbouwstad Leidsche Rijn (bij Utrecht) laat zien dat het pastorale team moderne hulpmiddelen en media, zoals computer, e-mail en internet gebruikt om missionair present te zijn. Goed om eens te lezen als voorbeeld voor de infrastructuur van de nieuwe clusters.
Hoe het centrum Tso’ar in Leidschendam wil aansluiten bij en voeding geven aan de inspiratie en inzet die leeft bij de bevolking. Verhalen en gebruiken uit joodse- en christelijke traditie krijgen opnieuw betekenis in het leven van mensen.
Wellicht bent u nieuwsgierig geworden. Nog even geduld, de brochure zal binnen enkele weken uitkomen.

Werk maken van missionering
U ziet dat in het kader van Samenwerking Geboden 2 een nieuw missionair elan niet alleen iets is waarop gehoopt wordt, maar waar ook werk van gemaakt wordt. Zowel op het bisdomniveau als in de parochies is van alles in beweging. De herstructurering in vierentwintig clusters met evenzoveel pastorale teams moet daarbij helpen om de krachten te bundelen zodat de missie van de kerk ten volle tot leven kan komen.

Hein Steneker,
Medewerker kerkopbouw