Missionaire vitaliteit: De schoonheid van de zondag opnieuw ontdekken
Een vicariaatsbijeenkomst over het beleven van de zondag en parochievitaliteit
Foto’s: Bisdom Rotterdam
Op woensdag 10 juni kwamen leden van pastorale teams en projectmedewerkers die met de teams meewerken samen op Vronesteyn voor een vicariaatsbijeenkomst over de plaats van de zondag in het parochieleven. Dit gesprek was een vervolg op een eerdere uitwisseling hierover in de Priesterraad van het bisdom Rotterdam.
Dit voorjaar sprak de Priesterraad met bisschop Van den Hende over de viering van de zondag en de missie van de Kerk in relatie tot parochievitaliteit. De bisschop vroeg hier aandacht voor in zijn beleidsvisie in het Beleidsverslag dat in 2025 verscheen.
“De zondag is in de traditie van de Kerk de eerste dag van de week. Het is de dag waarop we als christenen de verrijzenis van Christus gedenken”, schreef de bisschop in zijn beleidsvisie. “Deze eerste dag zet niet alleen de toon in het paasevangelie maar dient in onze parochies ook het kerkelijk leven in de rest van de week te stimuleren.”
“Parochies en parochiekernen hebben het voor hun vitaliteit nodig om alle dagen van een week als gemeenschap van gelovigen onderweg te zijn, heel bewust in het licht van de zondag.” Hij riep op om in het jubileumjaar van het bisdom in de parochies en geloofsgemeenschappen “als gelovigen opnieuw aandacht te hebben voor het kerkelijk leven in de volle breedte, op de zondagen én in de loop van de andere dagen van de week” (Beleidsverslag 2024, p. 33).
Tijdens de vicariaatsbijeenkomst op 10 juni, die plaatsvindt op Vronesteyn, houdt pastoor Jeroen Smith een korte inleiding over de zondag als opmaat tot gesprek. Hij spreekt over het document Dies Domini, de apostolische brief van paus Johannes Paulus II uit 1998 over de heiliging van de zondag.
“De brief verscheen bijna dertig jaar geleden. Dat is een hele tijd geleden. Maar het gaat hier om een apostolische brief, een document van het leergezag. Zulke documenten verjaren niet”, zegt hij. Bij het herlezen van Dies Domini viel hem weer op “hoe prachtig de teksten van het leergezag zijn.”
Het document gaat over de zondag: haar geschiedenis, theologie en spiritualiteit. “De zondag behoort tot onze identiteit als christenen, zegt het document, en het grijpt terug op de wijze waarop de eerste christenen de zondag beleefden.”
“Het document sluit aan bij een ontwikkeling die de paus in verschillende delen van de Wereldkerk waarnam: het teruglopende zondagse kerkbezoek”, vervolgt pastoor Smith. “Daarom wilde de paus opnieuw aandacht vragen voor de betekenis van de zondag, voor het belang van de zondagse kerkgang en voor de centrale plaats van de eucharistieviering. Bovendien zag hij de toenemende concurrentie van allerlei andere activiteiten op zondag.”
Ook de zondagsplicht komt in de tekst ter sprake. “Het document bevat een afzonderlijk hoofdstuk over dit onderwerp, met verwijzingen naar de catechismus. Toch wil het document vooral de rijkdom en meerwaarde van de zondag laten zien. Het gaat niet uitsluitend om de verplichting, hoe belangrijk die ook is”, zegt Jeroen Smith. “De grote kracht van Dies Domini is dat het de schoonheid van de zondag wil laten zien: de meerwaarde van de christelijke zondag voor het geloofsleven.”
“In onze hedendaagse beleving is de zondag vaak het einde van de week geworden, maar liturgisch gezien is zij juist het begin ervan.” De zondag opent dus de week. “Dat onderstreept het bijzondere karakter en het belang van de zondag binnen het christelijk leven.”
De zondag wordt al sinds de apostolische tijden aangeduid als “de dag des Heren”. In het ritme van week na week roept de zondag steeds de herinnering op aan de dag van de verrijzenis van Christus. In vijf hoofdstukken worden verschillende aspecten van de zondag belicht.
Paus Johannes Paulus II spreekt daarbij ook over de zondag als een dag van solidariteit. “Uitvoerig staat hij stil bij de aandacht voor mensen die arm, eenzaam of kwetsbaar zijn. De zondag als ‘rustdag’ mag nooit betekenen dat wij ons afsluiten voor anderen”, zegt pastoor Smith. “De houding van: ‘Ik heb recht op mijn vrije dag, dus ik doe uitsluitend wat ik zelf wil’, doet geen recht aan de diepere betekenis van de zondag. Juist op deze dag worden wij uitgenodigd om oog te hebben voor mensen die onze aandacht en nabijheid nodig hebben.”
Pastoor Smith heeft enkele vragen voorbereid waarover de deelnemers in groepen in gesprek gaan. Tot slot wordt plenair uitgewisseld onder leiding van vicaris-generaal Lex van Deelen. Samen met vicaris Henri Egging nodigt hij de leden van pastorale teams twee keer per jaar uit voor uitwisseling tijdens een vicariaatsbijeenkomst. De bijeenkomsten beginnen telkens met het samen bidden van het getijdengebed, gevolgd door een eenvoudige lunch.
