Op vrijdag 17 en zaterdag 18 april was bisschop Van den Hende te gast bij het gezinsweekend in het klooster van de missiezusters van Steyl. Het weekend werd georganiseerd door het Centrum voor Huwelijk en Gezin (CHG) van het bisdom Roermond. Op vrijdagavond verzorgde hij een inleiding voor de ouders. Op zaterdagochtend was hij hoofdcelebrant in de eucharistieviering en gaf hij een catechese aan jongeren en tieners.

De inleiding op vrijdagavond heeft als onderwerp de sociale leer van de Kerk en hoe gezinnen bij kunnen dragen aan de missie van de Kerk in de samenleving. In zijn inleiding spreekt de bisschop over de bijbelse grondslag van het gezin. Hij vertelt ook wat het Tweede Vaticaan Concilie over het gezin heeft gezegd in onder meer Gaudium et Spes 48 en Lumen Gentium 11.

“In de missie om de samenleving te verrijken en te doordrenken met het evangelie, speelt het gezin een prominente rol”, benadrukt hij. De bisschop legt uit wat de vier principes van de sociale leer zijn. Centraal staat de waardigheid van de menselijke persoon, die is geschapen naar Gods beeld. Nauw verbonden daarmee zijn vrijheid en verantwoordelijkheid. Daarna spreekt de bisschop over de principes van het gemeenschappelijk welzijn, solidariteit en subsidiariteit.

Deze principes worden geleerd in het gezin als “kleinste cel” van de samenleving. Gezinnen zijn geroepen om ervan te getuigen in het dagelijks leven.

Op zaterdagochtend gaat de bisschop in gesprek met de tieners en jongeren. Hij schetst hoe de katholieke sociale leer ontstond in de 19e eeuw, tijdens de industrialisatie. Door de opkomst van fabrieken trokken veel mensen van het platteland naar de stad, waar zij vaak in slechte omstandigheden leefden, met armoede, gebrekkige huisvesting en beperkte toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en sociale netwerken.

“Hierop volgden twee reacties: het liberalisme, dat de nadruk legt op ieders individuele verantwoordelijkheid voor succes, en het socialisme, dat opriep tot collectieve actie van arbeiders”, vertelt de bisschop. “Paus Leo XIII kiest een middenweg. In zijn encycliek Rerum Novarum benadrukte hij dat ieder mens een waardigheid heeft als schepsel van God en niet gereduceerd mag worden tot een arbeidskracht of een nummer.”

De bisschop vraagt wat de jongeren en tieners al hebben geleerd over de vier principes van de sociale leer en gaat daarover met hen in gesprek. Ieder mens heeft een onvervreemdbare waarde (menselijke waardigheid). Verantwoordelijkheid ligt zo dicht mogelijk bij de mensen zelf en hun directe omgeving (subsidiariteit). Heb zorg voor elkaar (solidariteit). Handel voor het goed van iedereen, niet alleen voor jezelf (algemeen welzijn).

Hij laat zien hoe deze leer verder is ontwikkeld door latere pausen en toegepast op steeds nieuwe maatschappelijke vraagstukken, zoals oorlog en vrede, economische crises, globalisering, milieu en technologie.

“De paus die we nu hebben, is Leo XIV. Hij heeft die naam bewust gekozen als verwijzing naar paus Leo XIII. Daarmee wil hij benadrukken dat de menselijke waardigheid beschermd moet worden en dat samenwerking en solidariteit essentieel zijn”, aldus de bisschop.

“In de tijd van paus Leo XIII waren rond de fabrieken veel dingen niet goed geregeld, omdat er niet goed over was nagedacht. Ook nu is dat zo als het gaat om kunstmatige intelligentie. Blijven wij als mensen de baas, of worden we straks overgenomen door slimme programma’s? Die technologie kan nuttig zijn, zoals fabrieken nuttig zijn, maar ze mogen onze waardigheid niet aantasten. We moeten als mens zelf blijven nadenken, we moeten zelf verantwoordelijk blijven, want wij zijn geschapen naar Gods beeld. Dat kan een computer nooit zijn. Wij hebben een eigen waarde en waardigheid.”

De bisschop laat de DOCAT zien, het boek waarin de sociale leer van de Kerk speciaal voor jongeren wordt uitgelegd. “De sociale leer hoort bij het geloof, net als bidden en de sacramenten ontvangen. Juist door het gebed en de sacramenten word je sterker om het goede te doen in de wereld.”

“De sociale leer hoort bij het zichtbaar maken van ons geloof”, benadrukt hij. Hij verwijst naar concrete voorbeelden, zoals Moeder Teresa die zich inzette voor de armste mensen, en Carlo Acutis, die via internet het geloof en goede initiatieven verspreidde.

Hij roept de tieners en jongeren op om na te denken over de dingen die zij kunnen doen. “Wat doe jij voor de vrede als gelovig mens? Wat kun jij doen voor de schepping als leerling van Jezus? Wat kun jij doen voor een ander? Bijvoorbeeld door je geld niet alleen voor jezelf houden, en ook je tijd niet alleen aan jezelf besteden.”

Lees ook:

• Gezinnen en de sociale missie van de Kerk (d.d. 14 mei 2025)
• Week van het gezin op rkkerk.nl. De Week van het Gezin (9-16 mei) heeft als thema “Voor elkaar”. Daarmee worden gezinnen, politici en beleidsmakers opgeroepen om aandacht te hebben voor elkaar, om te zien naar elkaar en om verantwoordelijkheid te nemen voor het samenleven
• In de Week van het Gezin organiseert GezinsPlatform.nl op 9 mei een Gezinsdag in Avifauna in Alphen aan den Rijn. Opgeven kan via GezinsPlatform.nl
• Meer informatie over de DOCAT