Voor de 34ste Wereldziekendag (11 februari) schreef paus Leo XIV over de barmhartige Samaritaan. Onder de titel “Het medelijden van de Samaritaan: liefhebben door de pijn van de ander te dragen” nodigt hij uit om opnieuw de naastenliefde en de sociale dimensie van het medelijden te ontdekken.

Uitgangspunt van de boodschap is de parabel uit het evangelie volgens Lucas (Lucas 10, 25-37). De paus benadrukt dat de Samaritaan niet voorbijloopt, maar halt houdt. “Hij heeft een open en aandachtige blik, de blik van Jezus, die hem bracht tot een menselijke en solidaire nabijheid”, aldus de paus. “De Samaritaan heeft hem verzorgd met zijn eigen handen; hij heeft uit eigen zak betaald en zich over hem ontfermd. Hij heeft hem vooral ... zijn tijd gegeven.”

Liefde gaat de ander tegemoet

De parabel leert ons hoe wij zelf de naaste kunnen worden. “De liefde is niet passief, zij gaat de ander tegemoet. Naaste zijn hangt niet af van een fysieke of sociale nabijheid, maar van een beslissing om lief te hebben”, zegt de paus. “Daarom wordt de christen de naaste van wie lijdt, het voorbeeld volgend van Christus, de ware goddelijke Samaritaan die de gewonde mensheid nabijkwam.”

Paus Leo waarschuwt voor een cultuur van snelheid, haast en onverschilligheid, die ons verhindert stil te staan bij het lijden rondom ons. Werkelijk medelijden vraagt om een bewuste keuze om nabij te zijn, om de pijn van de ander mee te dragen en om niet alleen te geven wat we hebben, maar ook wie we zijn. “Onze persoon is deel van wat we geven”, aldus de paus. “Deze naastenliefde voedt zich noodzakelijkerwijs door de ontmoeting met Christus, die zich uit liefde voor ons heeft gegeven.”

Een netwerk van nabijheid

Daarbij onderstreept hij dat zorg voor zieken niet individueel is. De parabel toont een gedeelde zending: de Samaritaan schakelt de herbergier in. Zo krijgt medelijden een sociale en kerkelijke dimensie. Familieleden, buren, zorgverleners, vrijwilligers, personen die werkzaam zijn in de gezondheidspastoraal en zoveel anderen vormen samen een netwerk van nabijheid waarin het “wij sterker is dan de som van kleine individuen”. Paus Leo noemt de zorg voor zieken daarom, met een verwijzing naar de apostolische exhortatie ‘Dilexi te’ (nr. 49) “een authentieke kerkelijke handeling”.

In het derde deel van de boodschap schrijft de paus over de liefde tot de naaste en de liefde tot God. “De liefde tot de naaste is het tastbare bewijs van de authenticiteit van de liefde voor God, zoals de apostel Johannes getuigt: nooit heeft iemand God gezien, maar als wij elkaar liefhebben, woont God in ons, en is zijn liefde in ons volmaakt geworden. [...] God is liefde: wie in de liefde woont, woont in God en God is met hem (1 Johannes 12, 16).”

“In vuur en vlam gezet door deze goddelijke liefde, zullen wij ons werkelijk kunnen geven voor het welzijn van alle lijdenden, vooral van onze zieke, oudere en beproefde broeders en zusters”, aldus paus Leo. Hij sluit zijn boodschap af met een gebed tot Maria, Heil van de zieken, en vertrouwt aan haar voorspraak allen toe die lijden en behoefte hebben aan medelijden, luisteren en troost.

De Wereldziekendag werd in 1992 ingesteld door paus Johannes Paulus II. Hij koos voor 11 februari, omdat dit de gedachtenis is van Onze Lieve Vrouw van Lourdes.

• Lees de boodschap van de paus op rkkerk.nl