Op 4 november kwamen priesters, diakens en pastoraal werkers uit de parochies van het bisdom Rotterdam bijeen in Waddinxveen voor de halfjaarlijkse vicariaatsbijeenkomst. Tijdens deze ontmoetingen staan gebed, ontmoeting en uitwisseling centraal. Het gespreksonderwerp was deze keer het catechumenaat voor de groeiende groep nieuwe mensen die zich meldt bij de Kerk.

Het onderwerp is verbonden met het jubileumjaar van het bisdom, dat in het teken staat van de opdracht van de Kerk tot evangelisatie. Heleen van de Reep leidt het kort in. Heleen is bisschoppelijk gedelegeerde voor catechese en geloofsvorming.

De afgelopen jaren zien parochies een toename van volwassenen die katholiek willen worden. Vaak gaat het om mensen met weinig of geen kerkelijke achtergrond. Soms hebben zij nog een katholieke grootouder of familielid, maar zelf zijn zij niet opgegroeid met geloof of kerkpraktijk.

Veel geïnteresseerden vinden hun weg naar de Kerk via internet. Ze hebben vaak al veel gelezen over het katholieke geloof, maar hebben nog geen ervaring met het geloof in een parochie.

Evangelisatie

Voor mensen die katholiek willen worden bieden parochies een voorbereidingstraject aan: het catechumenaat. De uitwisseling tijdens de vicariaatsbijeenkomst is bedoeld om als leden van pastorale teams hierover ervaringen uit te wisselen.

Heleen nodigt de aanwezigen uit om zelf een moment terug te denken aan hun eigen geloofsweg. Wie of wat was daarin bepalend? Wanneer kwam het moment waarop zij zelf bewust “ja” zeiden tegen het geloof?

Daarna spreekt ze over evangelisatie vanuit de opdracht van de Heer: “Gaat dus en maakt alle volkeren tot mijn leerlingen en doopt hen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest en leert hun te onderhouden alles wat Ik u bevolen heb” (Matteüs 28, 19-20a).

“Paus Paulus VI schreef in ‘Evangelii nuntiandi’ dat de Kerk in de evangelisatie haar diepste identiteit vindt”, vertelt Heleen. “En hij zei: ‘De moderne mens luistert liever naar getuigen dan naar leraren. En als hij naar leraren luistert, dan is dat omdat zij getuigen zijn.’”

Kerugma

Paus Benedictus XVI benadrukte dat het christelijk geloof begint met een ontmoeting: “Aan het begin van het christen zijn staat niet een ethische beslissing of een grootse gedachte, maar de ontmoeting met een gebeurtenis, met een Persoon, die aan het leven een nieuwe horizon en daarmee zijn beslissende richting geeft.”

Heleen: “Dat is de boodschap die we mogen doorgeven: het kerugma dat we mogen verkondigen.”

“Kerugma” verwijst naar de eerste en kernachtige verkondiging van het Evangelie: de blijde boodschap over Jezus Christus.

Paus Franciscus vat deze kernboodschap samen in de woorden: “Jezus Christus houdt van jou. Hij gaf zijn leven voor jou. Nu leeft Hij elke dag aan jouw zijde om je pad te verlichten, je kracht te geven en je te bevrijden.”

“Het gaat dus om een persoonlijke relatie met Jezus Christus”, aldus Heleen.

Vijf fases

Voor haar inleiding heeft zij zich onder meer laten inspireren door het boek van Sherry Anne Weddell: Forming Intentional Disciples: the Path to Knowing and Following Jesus. Wedell onderscheidt vijf fases die mensen doormaken en die elkaar deels overlappen: vertrouwen, nieuwsgierigheid, openheid, zoeken, bewust leerling van Jezus zijn.

“Allereerst moet iemand vertrouwen hebben in de parochie als gemeenschap”, zegt Heleen. “En mensen die nieuwsgierig zijn moeten ergens terecht kunnen met hun vragen: Hoe zit het met de paus? Hoe zit het met Maria?”

“Als mensen vertrouwen hebben en bij de parochie terecht kunnen met hun vragen, kan ook de openheid ontstaan om de vraag te stellen: is dit iets voor mij?” vervolgt ze. “Dat is vaak een kwetsbaar proces, omdat het raakt aan de identiteit van mensen. Alpha sluit goed aan bij deze fase, omdat mensen daarin een veilige ruimte wordt geboden om dit persoonlijk te onderzoeken.”

“De volgende twee stappen gaan over actief uitzoeken wat het katholieke geloof inhoudt, ontdekken hoe je deel kunt gaan uitmaken van de Kerk en wat de opname in de Kerk inhoudt.”

De ‘pedagogiek van God’

“Het kerugma blijven herhalen is belangrijk”, benadrukt Heleen. “Daarnaast is het belangrijk dat mensen de ‘pedagogiek van God’ leren herkennen en kennen. Dat wil zeggen: dat ze gaan zien hoe God met ons op weg is doorheen de geschiedenis en in ons leven.”

“Kunnen mensen die ‘pedagogiek van God’ in hun eigen leven herkennen? In de zin van: God heeft mij geroepen en steeds opnieuw op weg gezet en mij gebracht op het punt waar ik nu sta.”

Wederzijdse verrijking

Mensen hebben een gemeenschap nodig om te kunnen groeien in geloof, zowel tijdens het catechumenaat als daarna. Heleen geeft het voorbeeld van een gebedsgroep in de parochie waar mensen aan mee kunnen doen, ontmoetingen met parochianen die hun geloofsverhaal delen, een buddy-systeem of een ‘parochiestage’ om mee te draaien met werkgroepen en activiteiten van de parochie. Het zijn ideeën die zij deels ontleent aan de gesprekken die ze met parochies heeft gevoerd.

Ze vat het kernachtig samen: “Je moet de parochie aan de nieuwe katholieken geven. En de nieuwe katholieken moet je aan de parochie geven.”

Daarna is het tijd voor de groepsgesprekken. Daarin gaan de aanwezige priesters, diakens en pastoraal werkers met elkaar in gesprek over kerugma, het bevorderen van een persoonlijke relatie met Jezus en ingroei in de geloofsgemeenschap. Het is een levendige uitwisseling waarin twee vragen centraal staan: Wat gebeurt er nu in onze parochies? Waar kunnen we in groeien?